45% van de werkenden ervaart een lage autonomie in het werk*. Zij voelen te weinig mogelijkheden om zelf te bepalen hoe zij hun werkzaamheden uitvoeren. Autonomie is echter een basisbehoefte. Net als het ervaren van een verbinding met anderen en jezelf competent voelen. Als het niet goed zit met je gevoel van autonomie, competentie of verbinding, zal je weinig gemotiveerd zijn in het werk.

‘Nee’ zeggen

De verzoeken vliegen je om de oren. ‘Wil je even uitleg geven aan die collega die nog ingewerkt moet worden?’, ‘Ze zoeken nog een deelnemer aan een werkgroep, lijkt me echt wat voor jou!’, ‘Wil je me feedback geven op deze mail?’ of ‘Ik ben heel druk, wil jij dit even wegbrengen voor me?’.

Wat doe jij: zeg je direct ‘ja’, ook al had je het al erg druk? Er zijn talloze redenen waarom je ‘ja’ kan zeggen. Maar ook talloze redenen om ‘nee’ te zeggen. Hoe zorg je ervoor dat je regie houdt op de dingen die je doet? Hoe kun je toch invloed uitoefenen op je invulling van je werkdag, ook al lijkt dat in eerste instantie onmogelijk? Hoe kun je grenzen stellen en ‘nee’ zeggen?

Simpele truc

Er is een eenvoudig hulpmiddel om je te helpen grenzen te beschermen. Namelijk de zin: ‘Moet ik dit nu doen?’. Deze zin kun je stellen om beter te begrijpen wat er aan je wordt gevraagd. Vervolgens kun je besluiten of je het verzoek aan zal nemen. De vraag is zo krachtig, omdat de betekenis steeds verandert zodra je de klemtoon op een ander woord van de zin legt.

Stel jezelf in onderstaande volgorde de vraag:

  1. Moet ik dit nu doen? – wordt er een actie aan je gevraagd, of is het voldoende als je er alleen kennis van neemt?
  2. Moet ik dit nu doen? – is het een opdracht of een vraag?
  3. Moet ik dit nu doen? – ben jij degene die dit zou moeten doen, of kun je het overlaten aan een ander?
  4. Moet ik dit nu doen? – is de taak helder of is een alternatief effectiever?
  5. Moet ik dit nu doen? – moet het nu direct of kan het ook morgen?

Autonomie

Beantwoord je een van de eerste vier vragen met ‘nee’? Dan weet je dat je het verzoek niet hoeft op te pakken. Je kan hierop dus ‘nee’ zeggen; dat was nog nooit zo makkelijk!

Beantwoord je een of meerdere vragen toch met ‘ja’, dan hebben de vragen je geholpen scherp te krijgen wat je te doen staat. Zo heb je invloed uitgeoefend op je werkzaamheden. Je krijgt grip op je actielijst en daarmee je werkdag. Je voelt dat je meer controle hebt over wat je doet. En dat zal je sterken in je gevoel van autonomie.

*bron: Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (TNO / CBS) & Werkgevers Enquête Arbeid (TNO)

Autonomie is één van de vijf geluksfactoren uit het ABCDE-model die centraal staan in de training Factor Geluk.